Zespół Pedagogiki Społecznej  

przy

Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN

Menu

                                                 

Sprawozdanie

 Zespołu Pedagogiki Społecznej przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN za kadencję 2012 – 2015

 

 

      Zespół Pedagogiki Społecznej istnieje już czwartą kadencję. Od początku był społecznością otwartą dla wszystkich pracowników  akademickich żywiących przekonanie, że swoją działalnością i przygotowaniem naukowym mają związek z obszarem dyscypliny – pedagogiki społecznej, która w ostatnich dziesięcioleciach  przeszła niezwykłą metamorfozę.  Niniejsze sprawozdanie nie jest miejscem na analityczną prezentacje problemów teoretycznych naszej dyscypliny; dlatego jej przemiany łatwiej z ilustrować poprzez ukazanie jej instytucjonalnego rozwoju. Symboliczną personifikacją  umownego początku dyscypliny w najnowszych czasach były nazwiska dwóch wychowanków Heleny Radlińskiej:  Ryszarda Wroczyńskiego i Aleksandra Kamińskiego i ich podręczniki „Pedagogika społeczna” - pierwszego  i „Funkcje pedagogiki społecznej” - drugiego.  Komplementarny układ treści tych dwu podręczników,  oraz kierowane przez nich Katedry, na Uniwersytecie Warszawskim i na Uniwersytecie Łódzkim wyznaczają obszary tematyczne dyscypliny, instytucjonalne rozmiary istnienia oraz zasoby kadrowe ograniczone do kilkunastu osób zatrudnionych w tych dwu katedrach oraz kilkudziesięciu osób powiązanych z katedrami i ich pracownikami działaczy społecznych, oświatowych, wychowawców, nauczycieli...To były lata    70-te ubiegłego wieku. Rychło potem, na początku lat 80 rozpoczęła się dynamiczna ekspansja  kadrowa i instytucjonalna pedagogiki społecznej.

      I oto w niecałe pół wieku później mamy do czynienia z sytuacją w której trudno precyzyjnie określić ilość ośrodków uprawiających pedagogikę społeczną, zasób kadrowy tej dyscypliny, bo brakować zaczyna kryteriów pozwalających na przybliżoną atrybucje pracowników zajmujących się umownie zakresem problemów domniemanie przynależnych do pedagogiki społecznej.  Na uczelniach całego kraju na początku roku akademickiego 2014/2015 działało 12 Katedr i 9 Zakładów pedagogiki społecznej. Pracowało w nich 45 samodzielnych pracowników naukowych,  w tym 8 profesorów zwyczajnych, oraz 135 adiunktów z tytułem doktora i  15 asystentów – magistrów.

     Taki rozwój dyscypliny, jej niebywałe wzbogacenie tematyczne i zróżnicowanie, nie byłby możliwy, gdyby nie był inspirowany wyraźnymi potrzebami społecznymi.

      Na pierwszym zebraniu członków Zespołu, inaugurującym działalność w roku 2012  został wybrany jego zarząd w składzie: Tadeusz Pilch – przewodniczący, dr hab. Ewa Jarosz, z Uniwersytetu Śląskiego, dr hab. Mirosław Sobecki, profesor Uniwersytetu w Białymstoku – jako zastępcy przewodniczącego oraz dr Aneta Ostaszewska, z Uniwersytetu Warszawskiego – jako sekretarz Zespołu.

     Jedną z pierwszych decyzji Zarządu było postanowienie zorganizowania V Zjazdu Pedagogów Społecznych. Jego celem była integracja zróżnicowanego i rozproszonego środowiska, uporządkowanie zakresów pojęciowego, problemowego, badawczego, praktycznego naszej dyscypliny, oraz wypracowania strategii dalszego rozwoju  i pryncypiów aksjologicznych pedagogiki społecznej.

    Zjazd odbył się w dniach 26 – 28 listopada 2013 r. w Jachrance pod Warszawą. Uczestniczyło    w nim ok.150 osób, w tym goście z Niemiec, Czech, Ukrainy, Słowacji. Znamienny był tytuł samego Zjazdu: „Pedagogika społeczna w służbie człowiekowi i wartościom w XXI wieku.” Natomiast strategia rozwoju i aksjologii naszej dyscypliny została wyrażona pięknym powiedzeniem Janusza Korczaka: „Nie wolno zostawiać świata takim, jaki jest”. Na Zjazd została przygotowana zbiorowa publikacja pt: „Zagrożenie Człowieka i idei sprawiedliwości społecznej”, red. T. Pilch i T. Sosnowski. ,Wyd. akademickie „Żak”, Warszawa 2013 r., str. 444.  Drugi tom materiałów już pozjazdowych ukazał się rok później pod lekko zmodyfikowanym tytułem: „Pedagogika społeczna wobec zagrożeń człowieka i idei sprawiedliwości społecznej”, red. W. Danilewicz, W. Theiss, wyd. Akademickie „Żak”, Warszawa 2014, str. 590.  Na treść tych dwu tomów zjazdowych składa się 60 rozpraw, autorstwa 61 pracowników naukowych z Polski i z za granicy.

    Naszym działaniom pragnęliśmy nadać sens praktyczny. Dlatego wystosowaliśmy szereg uchwał do naczelnych organów państwa; m.in. ministerstw, komisji sejmowych, organizacji publicznych, w sprawach, które uważamy za fundamentalne dla ładu i sprawiedliwości społecznej.  Tu dodam, że takie „interwencyjne” listy, kierowane do naczelnych organów władzy państwowej stały się trwałym mechanizmem reagowania naszego Zespołu na różne „bolączki” trapiące społeczeństwo, lub w jakiś sposób zagrażające zasadom sprawiedliwości społecznej. Posiadamy liczne dokumenty reakcji władz na nasze „interwencje”, które potwierdzają słuszność i celowość  tego typu działalności. W ten sposób próbujemy zerwać z upowszechnionym stylem komunikacji między pedagogiką akademicką, a praktyką społeczna  wyrażającą się właśnie brakiem komunikacji. Nasze wieloletnie zaniedbania w tym względzie nazywam „pedagogiką milczenia społecznego”. Kontynuowania takich reakcji na zjawiska społeczne, które uważamy za niekorzystne społecznie polecamy praktyce następnych zarządów Zespołu. Z zadowoleniem stwierdzamy bowiem, że pisma sygnowane w imieniu kilkudziesięciu profesorów i ponad stu doktorów dyscypliny maja moc silnego argumentu w gremiach politycznych.

             Zespół patronuje wydawaniu kwartalnika „Pedagogika społeczna” założonego w r. 2001 przez Tadeusza Pilcha i Zbigniewa Kuźmińskiego. Redaktor naczelny do roku 2013 – Tadeusz Pilch, od roku 2014 – Wiesław Theiss.   Zastępcami redaktora naczelnego są: dr hab. Wioleta Danilewicz, dr hab. Ewa Jarosz,  prof. dr hab. Barbara Smolińska – Theiss. Sekretarzami  redakcji są: dr hab. Agnieszka Naumiuk, oraz mgr Izabela Kubicka.  W Komitecie redakcyjnym oraz Radzie programowej znajdują się czołowe nazwiska krajowej pedagogiki społecznej i liczni przedstawiciele europejskich uczelni z pokrewnych specjalności.   Kwartalnik stał się uznanym forum publicystyki naukowej w naszej dyscyplinie i mimo  licznych trudności dobrze służy  upowszechnieniu problemów z zakresu pedagogiki społecznej. Rocznie publikowanych jest w kwartalniku kilkadziesiąt opracowań teoretycznych, badawczych, informacji i sprawozdań.  Wydawany jest przy wsparciu Wyższej Szkoły Nauk Społecznych „Pedagogium” w Warszawie.   

       Zespół Pedagogiki Społecznej był inspiratorem oraz patronem licznych konferencji naukowych,  w tym międzynarodowych w Brnie wraz z Instytutem Studiów  Międzykulturowych, w których organizacyjnie uczestniczy Katedra Pedagogiki Społecznej Uniwersytetu Śląskiego.   

 Do najważniejszych  konferencji współorganizowanych przez członków Zespołu Pedagogiki Społecznej oraz konferencji pod patronatem Zespołu, w których członkowie Zespołu  licznie zazwyczaj brali udział zaliczyć można:   

 

III Międzynarodowa Konferencja Naukowa: „Pedagogika społeczna w kontekście globalnego kryzysu” Organizatorzy: Instytut Mezioborowych Studii Brno, Katedra Pedagogiki Społecznej Uniwersytetu Śląskiego, Uniwersytet Mateja Bela w Bańskiej Bystrzycy;  5-6 maja Brno (Republika Czeska) 2011;

 

Międzynarodowa Konferencja Naukowa „ Rodzicielstwo w kontekście współczesnych przemian społecznych” Organizator: Katedra Pedagogiki Społecznej Uniwersytetu Opolskiego oraz Urząd Miasta Opole, 17-18 maja 2011 roku  Kamień Śląski;

 

IV Międzynarodowa Konferencja „Dylematy pedagogiki społecznej w postmodernistycznym świecie; Brno Republika Czeska 19-20 kwietnia 2012;

 

Konferencja naukowa: „ Zróżnicowanie przestrzeni życia – współczesne wyzwania  pedagogiki społecznej”; Goniądz 22-23 maja 2012 Zakład Pedagogiki Społecznej , Uniwersytet w Białymstoku 

 

V Międzynarodowa Konferencja „Pedagogika Społeczna w kontekście etapów życia człowieka”, Brno 18-19. 04. 2013, 

Referat: Podmiotowość dziecka – stan i perspektywy urzeczywistniania – prof. Ewa Jarosz

 

II Międzynarodowa Konferencja „Rodzicielstwo w obliczu sytuacji trudnych: Niepełnosprawność – zaniedbanie – dezintegracja, Kamień Śląski 08-09.05.2013, r.

 

Międzynarodowa Konferencja Pedagogika Społeczna w służbie jednostce i społeczeństwu-między indywidualizmem a wspólnotowością, 809.04.2014 Brno, Republika Czeska, Org. IMS Brno, Katedra Pedagogiki Społecznej US, Univerzita Mateja Bela w Banskej Bystrici, Pedagogium – Wyższa Szkoła Nauk Społecznych w Warszawie ,

 

Międzynarodowa Konferencja Zagrożone CZŁOWIECZEŃSTWO. W poszukiwaniu i rozwijaniu sił społecznych, 22-23 października 2014, Stare Jabłonki, Katedra Pedagogiki Społecznej Uniwersytet Warmińsko-Mazurski,

 

Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Młodzież czasów przemian społeczno-kulturowych. Od kontekstów teoretycznych-empirycznych do praktyki socjalno-wychowawczej w perspektywie międzynarodowej” 14 listopada 2014, Poznań, Zakład Pedagogiki Społecznej UAM

 

7. Międzynarodowa Konferencja Naukowa „ Pedagogika społeczna a zagrożenie społeczne, instytucjonalne i indywidualne. Brno, Republika Czeska, organizatorzy: Instytut Mezioborowych Studii, Univerzita Mateja Bela w Banskej Bystrici, 14 – 15 kwietnia 2015 r.

 

III Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Rodzicielstwo w różnych etapach rozwoju rodziny” Kamień Śląski 06-07 maja 2015, Katedra Pedagogiki Społecznej Instytut Nauk Pedagogicznych, Uniwersytet Opolski

 

Konferencja naukowa: Pedagog jako animator przestrzeni życia społecznego, Lipowy Most 31.05-2.06. 2015, Uniwersytet w Białymstoku, Zakład Pedagogiki Społecznej.

 

     W czasie trwania ostatniej kadencji członkowie zespołu opublikowali ponad pół tysiąca książek, artykułów, sprawozdań z badań.  Były to oczywiście owoce indywidualnego wysiłku, ale czasami potrzebna była  oficjalna firma naukowa i wówczas Zespół był do dyspozycji. Tak działo się m.in.  w przypadku badań dojazdów dzieci i młodzieży do szkół na Warmii i Mazurach.  Badaniom  patronował  Zespół Pedagogiki Społecznej. Ich owoc -  książka pt: „Dowożenie dzieci i młodzieży na Warmii i Mazurach. Narodziny nierówności” , red. T. Pilch,  została oddana do druku.

     W okresie naszej kadencji w obszarze naszej dyscypliny tytuł profesorskie otrzymały:  Barbara Kromollicka – kierownik Katedry pedagogiki społecznej w Uniwersytecie Szczecińskim, Barbara Smolińska – Theiss, kierownik Zakładu Pedagogiki Społecznej w Akademii Pedagogiki Specjalnej  w Warszawie, Anna Nowak z Katedry Pedagogiki Społecznej w UŚ w Katowicach.  Tytuły  dr habilitowanych otrzymali Jolanta Muszyńska z Uniwersytetu w Białymstoku,  Ewa Bielska , Katarzyna Borzucka - Sitkiewicz  i  Maciej Bernasiewicz z Katedry Pedagogiki Społecznej Uniwersytetu Śląskiego

       Zespół publikuje najważniejsze informacje, komunikaty, głosy dyskusyjne w specjalnym nieperiodycznym Biuletynie Zespołu  Pedagogiki Społecznej. W czasie trwania naszej kadencji  zredagowaliśmy  19 numerów Biuletynu.  

      Uważamy, ze zadaniem strategicznym nowego kierownictwa Zespołu będzie dalsza integracja środowiska, starania o trwałe wyeliminowanie  z praktyki publicznego działania stygmatu pedagogiki milczenia społecznego, czyli stałe reagowanie na wszelkie zjawiska naruszające ład i  reguły dobrostanu społeczeństwa

   Ostatnim przykładem sytuacji wymagającej czynnej postawy i sprzeciwu naszego środowiska jest  rządowy zamiar cofnięcia obowiązku szkolnego dla 6 – latków. Procedury sprzeciwu maja polityczną proweniencję, wspomaganą społecznym ruchem o wręcz sekciarskim charakterze, podobnym swym naukowym charakterem do ruchów sprzeciwu wobec szczepień niemowląt.

Uznaliśmy za konieczne zajęcie stanowczego stanowiska sprzeciwiającego się takim konserwatywnym, obskuranckim działaniom wobec projektów, które polska podejmuje jako jeden z ostatnich krajów w Europie. To stawianie barier rozwojowych dla przyszłych pokoleń i dla rozwoju cywilizacyjnego naszej ojczyzny.

  List protestacyjny opatrzony podpisami wszystkich chętnych członków naszego Zespołu (uzgodniliśmy wcześniej gotowość podpisu lub jego wycofania z każdym z naszych członków), oraz podpisami osób, które spontanicznie wyraziły chęć przyłączenia się do naszego protestu publikujemy jako załącznik niniejszego sprawozdania i świadectwo ostatniej czynności ustępującego Zarządu.  

      PS.  Z  przyczyn formalnych, w składzie naszego Zespołu działał Zespół Andragogów. Udzielenie gościny bratniej subdyscyplinie pedagogicznej było dla nas wielką przyjemnością. Wszelka jednak działalność Andragogów, z zewnętrznych obserwacji bogata i różnorodna, była całkowicie autonomiczna i nie podlegała naszej ocenie. Życzymy Zespołowi Andragogiki wszelkiej pomyślności.

      

 

                                                  w imieniu Zarządu Zespołu Pedagogiki Społecznej

                                                                         Tadeusz  Pilch  -  przewodniczący



Copyright Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej © 2016. All Rights Reserved.